A Chave de Ourense e de aspas (ou pás) horizontais. O vástago é unha peza grosa de ferro cun eixo groso duns 75 cm de lonxitude. Na parte inferior está afiado, para poder espetalo no chan. Na parte superior colocan-se dúas aspas, de diferente lonxitude, situando-se a máis pequena enriba e a máis grande abaixo, que viran de xeito horizontal.
Os pesos (ou pellos) miden 6 cm de diámetro e 18 mm de groso.
Tambén existen as Chaves de 1 aspa (nalgúns lugares do Ribeiro e no litoral pontevedrés) ou de 3 aspas (nomeadamente no oriente ourensán e lugués)

Os xogadores forman dous equipos do mesmo número de xogadores; un bon número pode ser entre cinco e oito por equipo. Precísase unha pelota de goma de mediano tamaño.

Fórmanse dous equipos de entre cinco e dez xogadores cada un.
Xógase con doce pinaretas ou doce pedras de mediano tamaño, que se poidan coller coa man con facilidade.

Os Vinte era un deporte ao ar libre. A súa práctica ía asociada ao bon tempo e máis á intensidade do traballo agrícola, é dicer, comezaba coa primavera e decaía no outono. Os días axeitados para xogar, eran os domingos e festivos.

Asociado á forza física, a idade dos participantes oscilaba -nomeadamente- entre os 15 e os 40 anos. Tradicionalmente foi un deporte de homes e o número de xogadores variaba en base ao número de persoas que houbese para xogar; se había cuatro xogadores, facían-se equipas de dous contra dous; se había seis, tres contra tres; se eran oito, cuatro contra cuatro...Iso si, sempre tiñan que seren pares para poder facer as equipas.

As partidasían a 100 pontos, e a equipa que primeir acadaba esta cuantidade era a gañadora do partido. Na medida que se facían pontos con facilidade, mediante acordo dos participantes, incrementaba-se a dificultade, ao alonxar a distancia a ultrapasar cos vintes e máis coa bóla.

Eis un resumo do Regulamento da Asociación da bisbarra ferrolá que marca as normas de xogo desta variante de Chave.

Este xogo, semellante ao das Chucas ou Tabas, pratica-se de distintos xeitos ao longo do país. O máis común a todas as variantes son os 4 primeiros pasos propostos neste apartado.
Recollemos aquí a información cedida por Antón Cortizas por nos parecer máis completa e mesmo complementar con respeito de todas as modalidades que poidan existir.

Eis as Normas do Xogo dos Bolos do Concello de Xove. Estas normas son as que rexen no compionato dos Bolos do Concello de Xove aprobadas na parroquia das Sumoas o 21 de Marzo do 1992.

Este iscrito ta traducido dun ducumento castelán e na traducción utilízanse formas non normativizadas na lingua da Galiza; a razón é a siguinte: o autor desta tradución (Xosé Baño) nado no 1945 ricorda formas faladas polos vellos e vellas, cando él era neno, e que oxe esquencemos ou xa non usamos. O debandito traductor pidi perdón á Real Academia da Ligua Galega e a todas aquelas persoas que lean este traballo xaque con elo non pretende daprenderlle a ninguén a nosa lingua. Grazas.

Chega-nos a información desde Valilongo, no concelllo ourensán d’A Teixeira, polo que sabemos da súa prática neste concello e máis no viciño de Montederramo, mália tambén se ten coñecimento do xogo no centro e norte da provincia de Lugo.

Esta variante do Xogo de Birlos (ou Bolos) galegos pratica-se no concello ourensán de Viana do Bolo, concretamente no lugar de Punxeiro.
Chama a atención a forma do bolo/birlo; que semella mui arcaica.
Neste senso, mesmo pode resultar de interese observar as formas das distintas variantes galegas, podendo fazer un percurso na seguinte orde: Viana do Bolo, Xove, Cubelas, Santalla, A Órrea e Val Miñor.

Xogo praticado en grupo, cun marcado carácter individual, onde as habilidades máis destacaban eran as de ser lixeiro á hora de fuxir e de saber esqueivar ao choqueiro para evitar que este lle tocara.

Estamos diante dun xogo mixto, recollido na comarca ourensá da Límia, praticado por rapazes e rapazas de entre 5-6 e 12-13 anos.

O espazo habitual de xogo era a eira, onde praticaba o xogo un grupo de 7 a 10 rapazes (este era o número ideal), depois de rematar as faenas próprias, tais como ir á escola, gardar o gando, ou ir á fonte.

Recollido na comarca ourensá da Límia, este xogo era tradicionalmente praticado por rapazes nun tramo de idade entre os 7 e os quinze ou dezaseis anos, máis ou menos.
Mália se tratar dun xogo que se caracterizaba por empregar a forza física, non existía violencia na súa prática.
Tradicionalmente xogaba-se na eira ou no forno, dependendo das circunstancias climatolóxicas; e o número de rapaces precisos eran 8, 10 ou 12. Apartir deste número, a oferta adapataba-se á demanda, o único requisito era que tiñan que ser pares.
O tempo deste xogo acostumaba a ser na tarde ao vir da escola ou depois de gardar o gando e demáis tarefas.

No seu traballo de pescuda pola bisbarra ourensá da Límia, Manuel Rivero Pérez, achega-nos información dun dos xogos esquecidos desta comarca. O informante nesta ocasión foi Pedro Rivero de Vilela de noventa e seis anos de idade.
No tocante ao xogo e en cuanto á división por xénero, idade, escenário, número e principais protagonistas, sabemos que:
- Era un xogo de xénero masculino, praticado principalmente por rapaces.
- A idade para practicalo, ia de tres a catorce ou quince anos.
- O espazo apropriado era a eira, cuando facía bon tempo e o forno cuando chovía ou nevaba.
- O número ideal para practicalo era de oito a dez participantes, mália con cinco xa daba xogo.
- Os protagonistas principais eran o defensor e o lobo

A Chave é un xogo propriamente galego, aínd a que semellante a outras práticas de lanzamento e precisión peninsulares.
Para xogar, sempre nos ha cumprir unha Chave (de diferentes tipos ao longo do país) e uns Pesos (ou mallas de ferro) para lanzar desde unha distancia predeterminada. É un xogo/desporte individual, por parellas ou equipas que se pode praticar en cualquer espazo aberto.
Eis o Regulamento dun dos tres tipos de Chave máis extendidos por todo o país, concretamente na zona de Santiago de Compostela.

Este xogo, propio da Festa do Entroido, consiste nunha roda de homes e/ou mulleres que se lanzan unha ola entre si. Perde quen a deixe cair e lle escache, atopando-se con un doble “prémio”: o contido da mesma e a visita á cantina, na que terá que pagar o viño para todos/as os/as participantes da roda.
...

Sirva o presente como mostra dos xogos que se levan a cabo en filas.
Dous/dúas xogadores/as agarran-se das mans, formando con elas unha ponte, debaixo da cual van ter que pasar todos os elementos da fila.
...

Xogo de habilidade, fundamentalmente practicado polos nenos. É preciso debuxar no chan un caminho en forma de serpe, con rectas e, sobretodo, curvas, duns 8 centímetros de ancho e tan longo como se quiser
...

Deporte común a outras culturas peninsulares e universais; Tambén conhecido como Tracción á corda ou Soga-tira (por influencias bascas), a finalidade deste xogo é a de turrar máis ca equipa contrária. .
...

Tamén chamado as leiriñas, pedreiro-garabateiro ou pai-fillo-nai, é un xogo para dúas persoas con tres fichas cada unha (pedras, pauciños, botóns...) que se van colocando alternativamente nos pOntos onde se cruzan as raias, tentando aliñar cada un as súas tres pezas e evitando por súa vez que o/a contrário/a faga o próprio.
...

É un xogo para dúas persoas, cada unha con 9 pezas.
Xoga-se nos 24 pontos de intersección dos 3 cuadros concéntricos que forma o taboleiro.
...

Trata-se dun xogo mui estendido, con elementos semellantes ao hockey ou ao golf, deportes popularizados muito despois da existencia da Porca (tambén chamada Pino ou Cachona nalgumhas zonas).

Foi un xogo de nenos, fundamentalmente xogado no inverno nun espazo aberto e amplo, normalmente no entanto se cuidaba do gado.